“Hulp ontvangen is gemakkelijker dan hulp vragen”, zegt financieel coach en Nibud-trainer Micha Aarts. Mensen wachten lang – soms wel jaren – met het vragen om ondersteuning. Uit schaamte, in de hoop het zelf nog te kunnen oplossen of omdat ze de weg naar hulp niet kennen. Het gevolg is dat hun schuld tot tienduizenden euro’s kan oplopen; gemiddeld is die schuld € 40.000, volgens cijfers van branchevereniging NVVK.
Signalen
Vroege signalering kan veel leed voorkomen. Die rol ligt bij uitstek bij de salarisadministrateur, die immers al in een vroeg stadium signalen voorbij ziet komen. Zo kan een informatieverzoek van een deurwaarder of loonbeslag een belangrijke vingerwijzing zijn. Maar ook een verzoek tot een voorschotbetaling of meer arbeidsuren kan aanleiding zijn voor een gesprek met de medewerker over de achterliggende motieven. Andere signalen zijn loonkorting bij langdurige ziekte, meerdere verkeersboetes, geboorte van kinderen, een echtscheiding of het overlijden van een partner.
Omvang probleem
Aarts verzorgde onlangs tijdens het NIRPA-congres een sessie over het onderwerp, samen met Marcel de Dood, productline director HR & Payroll bij Exact. “Dit thema leeft nadrukkelijk onder salarisprofessionals”, constateert laatstgenoemde.
Cijfers onderschrijven dat. In 2022 was 60% van de Nederlandse huishoudens financieel kwetsbaar, volgens onderzoek van Deloitte, in samenwerking met Nibud en de Universiteit van Leiden. Een ander Deloitte-rapport – ‘(On)zichtbare geldzorgen op de werkvloer’ – wijst uit dat vier op de vijf werkgevers wordt geconfronteerd met financiële problematiek bij werknemers. En uit data van Exact, dat als softwarebedrijf maandelijks betrokken is bij meer dan 800.000 loonstroken, blijkt dat het aantal loonbeslagen jaarlijks met 10% toeneemt.
Privacy hoeft geen drempel te zijn
Geldzorgen leiden tot mentale en fysieke gezondheidsproblemen. De gevolgen voor de werksituatie zijn onder meer een lagere productiviteit, minder betrokkenheid, fouten en een hoger ziekteverzuim. Afhankelijk van het type organisatie ontstaan ook verhoogde risico’s op fraude en diefstal.
Het zijn belangen die bemoeienis van de werkgever rechtvaardigen. “Al kun je ook vanuit goed werkgeverschap of maatschappelijke verantwoordelijkheid ondersteuning willen bieden”, zegt Marcel de Dood. “Salarisadministrateurs ervaren de privacywetgeving (AVG) echter als een grote drempel om het onderwerp bespreekbaar te maken, laat staan gegevens over bijvoorbeeld een loonbeslag te delen met HR en/of de direct leidinggevende. Ze denken dat ze niets met de signalen mogen doen. Maar die drempel hoeft er niet te zijn. Als je het maar zorgvuldig doet.”
Als tip geeft hij mee om bijvoorbeeld in het personeelshandboek op te nemen dat er in geval van een loonbeslag een signaal uitgaat naar de leidinggevende. “Je moet waarborgen dat medewerkers dat handboek kennen. Koppel het aan de arbeidsovereenkomst en je hebt het arbeidsrechtelijk ondervangen. Een andere mogelijkheid is om per geval aan de medewerker om goedkeuring te vragen voor het delen van bepaalde gegevens met HR of de leidinggevende.”
Inzicht in toeslagen
Ter ondersteuning kan de werkgever eventueel een budgetcoach beschikbaar stellen. Maar ook de salarisprofessional kan de werknemer helpen door meer inzicht te geven in bijvoorbeeld de werking van toeslagen. “Dat ligt misschien buiten diens primaire werkgebied, maar aan de andere kant maken ze wel regelmatig bruto/netto-berekeningen. Echter, daar zijn toeslagen nooit in verwerkt. Terwijl toeslagen voor de persoon in kwestie netto juist veel verschil kunnen maken.”
Hij wijst op een hulpmiddel van Nibud: de WerkUrenBerekenaar. Deze online tool toont het inkomenseffect van meer of minder uren werken, met verwerking van het salaris én alle premies, heffingen en toeslagen.
Vaker loonbeslag
Marcel de Dood voorspelt een verdere toename van het aantal loonbeslagen. Dat zijn er nu naar schatting 500.000 op jaarbasis. Door een wijziging van de Wet schuldsanering natuurlijke personen (Wsnp) – per 1 juli 2023 – is het traject van schuldsanering verkort van 36 maanden naar 18 maanden. Ook een loonbeslag duurt dan niet langer meer dan 18 maanden. “Dat kan er toe leiden dat schuldeisers sneller tot loonbeslag overgaan.”
Dit artikel is tot stand gekomen in samenwerking met Exact Software.
